12.12.13

Steken van springveren en onbezwete lakens

door Hafid Bouazza
Met een koffer vol vibrators en erotische lectuur toog Shereen El Feki, presentatrice van Al Jazeera English, naar Egypte en enkele andere Arabische landen om veranderingen in de seksuele mores na de recente opstanden te onderzoeken. Zou ‘de Arabische lente’ ook een vernale bloei in het seksuele leven van de Arabieren hebben veroorzaakt?

Haar gedegen en serieuze onderzoek leidde tot het boek Sex and the citadel, intimate life in a changing Arab world (Chatto&Windus, 2013). In haar inleiding schrijft ze stellig dat een optimistische kijk het doel van haar boek is.
Om de positieve kanten van een turbulente Arabische wereld te tonen, tracht El Feki een kijkje te nemen, zonder voyeuristisch te worden, in de slaapkamer van hedendaagse Arabische echtparen en dat laatste lukt haar heel goed. De slaapkamer als weerspiegeling van de sociale en politieke situatie in de Arabische wereld, die haar microkosmos vindt in Caïro; want in deze stad speelt het boek zich af. En al wordt er in die slaapkamers, helaas, meer geslapen dan matrassen in- en uitgedeukt, dat wil niet zeggen dat de Arabische wereld zelf in slaap is gesukkeld. (Anders zouden de meegenomen vibrators daar wel voor zorgen.)
Sterker nog: El Feki ontwaart een Arab Awakening en het gesuggereerde opwaaien van lakens in deze term zou daar eens een teken van kunnen zijn – het is in elk geval niet het resultaat van enig erotisch handelen – of die lakens moeten een stoet van onrustige spoken zijn.
En spoken zijn er genoeg. Meer dan negentig procent van de vrouwen onder de vijftig is in Egypte genitaal verminkt. Alleen in Somalië wordt dit cijfer overtroffen. De clitoris wordt gezien als een ‘protopenis’, die de vrouw een onbedwingbare seksuele drift zou bezorgen en gecombineerd met het hete klimaat een onstilbare jeuk. Voor een vrouw is het, zachtjes uitgedrukt, onbetamelijk om seks te willen, zelfs met haar eigen man. Autonome vrouwelijke seksualiteit staat gelijk aan een nymfomanie die de samenleving enkel maar ontwricht: stelt u zich eens voor wat er in een dorp of stad zou gebeuren als een ongemutileerde vrouw ongetrouwd bleef of weduwe zou worden! Geen man zou veilig zijn.
Omdat het huwelijk (in de Arabische wereld het liefst een vertoon van kwistige opulentie) voor de man een dure aangelegenheid is en en de werkeloosheid onder jongemannen groot, is er geen vrouw te vinden die in het openbare leven geen last heeft van seksuele intimidatie. Al durf ik te betwijfelen dat alleen vrijgezellen voorzien zijn van onrustige tentakels.
Impotentie en onvruchtbaarheid treft zo’n 40 procent  van de mannelijke bevolking (kun je nagaan hoe bedrijvig de rest is met de bevolkingsaanwas). Oorzaken die hiervoor worden genoemd zijn stress, sociale onzekerheid, roken en diabetes. Al kwam een man na ampel overleg met twintig van zijn collega’s  op kantoor, die aan dezelfde slapheid leden, tot de conclusie dat zij het slachtoffer waren van een Westers-Israëlisch complot. Geheimagenten lopen overal rond om met een gas of een straling Egyptische mannen te neutraliseren om zo de bevolking te verzwakken en de bevolkingsgroei te hinderen. (Let wel: dit zijn universitair geschoolde mannen.)
Opmerkelijk is dat de verkoop van Viagra steeg tijdens de ‘Arabische lente’ – hoe wrang gezien de aanrandingen en verkrachtingen op het Tahrirplein.
Het is niet ondenkbaar dat mannen het eerste slachtoffer zijn van ‘rudjuliyyah‘, het toonbeeld van mannelijkheid, de moderne variant van de antieke ‘muruwwah‘, krachtigheid, fysieke en geestelijke verdraagzaamheid, vrijgevigheid, waardigheid. Zelfs Westerse vrouwen geloofden en geloven er nog in,  officieel vanaf 1919 met het verfilmde boek The Sheik van Edith Maude Hull (‘Her body was aching with the grip of his powerful arms, her mouth was bruised with his savage kisses’). Ook in deze eeuw verbergt de Arabische hunk zich tussen twee slappe kaften met ‘…his ability to pleasure a woman until she could be pleasured no more. Then and only then would he take his own release.’ (Sharon Kendrick, Promised to the Sheikh, 2008).
De Egyptische vriendinnen aan wie El Feki deze boekettes laat lezen, hebben slechts hoongeschater over voor dit beeld (‘Hoe kómen ze erbij?’). Volgens hen zijn Arabische mannen dik, eten ze slechts junkfood en kennen ze geen andere beweging dan het rondrijden in te kleine auto’s.  Zulke uitspraken zijn ook al niet bevordelijk voor de peniele trots.
Opmerkelijk genoeg hebben de criticasters van het Oriëntalisme dit beeld van de Arabier nooit bekritiseerd, alleen dat van de onderdanige, onnodig gesluierde (want alle naaktheid was te zien) Arabische vrouw, al dan niet in een harem. Kom op, geëmancipeerde Arabische mannen: laat jullie stemmen horen. Uiteindelijk is het maar een heel kleine stap van grot, dierenvel en knuppel naar tent, kaftan en kromzwaard.

Het is een en al sukkelseks en seksuele frustratie in dit boek. Ondanks de nieuwe openheid over seks in verschillende media, niet in de laatste plaats op de televisie (van treurbuis naar kreunbuis). Enter Heba Kotb, de bekendste sekstherapeut van de Arabische wereld, met een eigen tv-programma Kalaam Kabier (Grote Praat), waarin seksuele problemen worden besproken zonder enige terughoudendheid. Haar therapie is gebaseerd op de koran en haar credo is dan ook dat, hoezeer een vrouw volgens de islam ook moet en mag staan op haar seksuele rechten, het toch haar belangrijkste taak is om de man te bevredigen. Dit valt als een emmer afwaswater op het hoofd van de lezer na aanvankelijke bewondering (al heeft ze natuurlijk wel gelijk).

Hoe anders is dit met Joumana Haddad, schrijfster en uitgever. In 2008 bracht ze deJasad (Lichaam) uit, een kwartaalglossy, waarin grenzen nu eens niet opgezocht werden, maar overschreden, zoals het hoort. Ook haar leven is verre van conventioneel: ze is getrouwd zonder samen te wonen. De vrouw spreekt seks en sekst wat ze spreekt, volgens El Feki. Hoewel ze conservatief is opgevoed. Als Katholieke. En dit laatste lijkt mij het onderzoeken waard, al gaat El Feki er verder niet op in. Waarom bereikt Heda Kotb een conventionele grens via controversiële wegen, terwijl Haddad grenzen doorbreekt?
Het antwoord lijkt me voor de hand liggend: de islam.
El Feki schuwt de islam als probleem niet. Zij haalt Foucault aan die de bron voor de 19de eeuwse seksuele openheid in het Westen zag in de biechtstoel. De confessie, die dikwijls seksueel van aard was, maakte zich los van het heilige en begaf zich op het seculiere veld van geneeskunde en psychiaterie. Zoals El Feki zegt: Foucault heeftOprah en YouPorn niet mee kunnen maken, maar ‘het is duidelijk dat de geest van de confessie nog steeds voortleeft in onze 24/7 media.’
De islam, daarentegen, in haar visie, benadrukt privacy. Zij verwijst naar een hadith waarin moslims wordt opgedragen zich niet met andermans zaken te bemoeien en niet te snoeven over begane zonden. Dit is echter selectief, want een andere hadith roept op om een aanschouwde wandaad te veranderen, met de hand, anders met de tong of met het hart – hetgeen niet lukt zonder sociale controle.
Zij benoemt de kloof tussen voorkomen en werkelijkheid, die in de Arabische wereld van enorm belang is, zoals die benoemd zou moeten worden: hypocrisie. Tussen de mombakkes van de mores en de verborgen werkelijkheid ligt een verwrongen hart. Toch verwacht zij, noch ziet zij heil in een revolutie, eerder in een allengse re-evaluatie.  Veranderingen zouden op de juiste manier gebracht moeten worden: ‘…it is possible to package even the most awkward issue with a label that makes it look like a gift, not a burden.’
Ze is er zich niet van bewust dat dit slechts inhoudt de ene hypocrisie voor een andere te verruilen. Dit is een maternalistische houding.
Erger nog is dat El Feki, die een academische achtergrond heeft, een wanvertaling van een al te bekende vers uit de koran geeft, waarnaar ze later verwijst als bewijs voor de gelijkstelling van vrouw en man door dit boek. Het gaat om koran 4:34 en zij citeert: “Husbands should take good care of their wives, with [the bounties] God has given some more than others and with what they spend out of their own money.”
Dit is de letterlijke vertaling: “Mannen zijn beheerders van de vrouwen door dat Allah de enen boven de anderen verkiest en door wat zij van hun eigendommen uitgeven.”
Dit is onvergeeflijk. Des te meer omdat zij het woord voor de mannelijke autoriteit over vrouwen dat hier gebruikt wordt – qawam – kent en elders in het boek gebruikt.
Dit illustreert de zwakte van haar eloquente betoog (vooral in het laatste hoofdstuk), die half Egyptisch, half Welsh is. Zij koestert hoop dat binnen enkele decennia(!) de Arabische wereld open, liberale, democratische samenlevingen zal kennen zoals wij die kennen, met de zegen van de islam – maar dan van een islam die niet een verzameling is van absolute waarheden, maar van differentiaties. Deze hoop is echter niet ingegeven door haar ervaringen in Egypte en andere Arabische landen, maar juist door haar liberaal-democratische opvoeding (haar ‘rosy view’) waar ze zo trots op is.
Met andere woorden: de hoop die zij uitspreekt in haar boek verandert niks aan de steken van springveren en onbezwete lakens, laat staan aan de patriarchale mentaliteit. Hoop en optimisme hebben nooit enige verandering teweeggebracht. Zij zijn hoogstens baniers boven daadkracht. De feiten die zij presenteert vormen simpelweg geen basis voor haar obstinate optimisme.
Wat betreft de inhoud van haar koffer: de vrouwen lazen de boeketromannetjes heimelijk, uit angst en schaamte, laat staan dat ze van de vibrators gebruik maakten.

Hafid Bouazza (1970) heeft in de afgelopen vijftien jaar aan tal van kranten en tijd­schriften bijdragen geleverd die voor ophef zorgden, reacties uitlokten en bovenal aantoonden dat Bouazza een van de grote schrijvers van onze tijd is. Deze bespreking werd geschreven door Hafid Bouazza en verscheen woensdag 11 december op The Post Online Foto: Eline Klein ©

7 opmerkingen:

  1. 7 Oct
    Marokkanen gaan massaal zoenen uit protest arrestatie tieners

    Op Facebook werd een oproep gelanceerd om een gigantische 'kiss-in' te houden aanstaande woensdag. Het protest zal plaatsvinden in het Green Park in Mohammedia. 'We moeten ons mobiliseren tegen de arrestatie van de tieners en strijden tegen de middeleeuwse en achterlijke mentaliteit', zo valt te lezen op de Facebookpagina van het protest. Op zaterdag zal er in Rabat eveneens een protest gehouden worden onder de naam 'Free Boussa'.

    'Wij doen een beroep op alle Marokkanen om deel te nemen en om de liefde te legaliseren', zeggen de organisatoren van Rabat op hun beurt.

    Twee kampen
    De kwestie is in Marokko uitgemond tot een nationale discussie waar twee kampen te zien zijn. 'Ik ben voor de legalisering van kussen. We leven in een schizofrene samenleving waar prostitutie bestaat en dat heeft niets met de islam te maken', aldus een van de reacties uit het kamp van mensen die tegen de arrestatie zijn. Anderen houden meer rekening met de islamitische waarden en stellen het volgende: 'Denk je dat dit de Verenigde Staten is? We leven in een islamitisch land en wat u nu aan het doen bent is verboden'.

    http://nieuws.marokko.nl/29361/marokkanen-gaan-massaal-zoenen-uit-protest-arrestatie-tieners/

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Child marriage a taboo for Turkey, Dutch Princess says
    ISTANBUL – Hürriyet Daily News

    Child marriage is a fact in Turkey, with 28 percent of all marriages involving children under 18, but it remains taboo and laws restricting it are not implemented, Dutch Princess Mabel van Oranje says

    Over one in every four brides is a child, as families are increasingly applying to the court to change the date of birth of their daughters so they can legally marry, an association of Turkish female lawyers warned on May 4.

    The legal age for marriage in Turkey was recently raised to 17 from 15, but the commission members said this limit should be increased to 18.

    reader comment:
    Do not expect anything from our government on this, the president married his wife (who is also his first cousin) when she was 15 and he was 30.

    http://www.hurriyetdailynews.com/child-marriage-a-taboo-for-turkey-dutch-princess-says.aspx?pageID=238&nID=59488&NewsCatID=338

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Over 5,000 Turkish women applied for help due to violence in 2012: Ministry

    At the end of 2012, 6,105 women and 2,628 children were staying at women’s shelters, Şahin said. Under normal circumstances, female victims of domestic violence are able to stay at women’s shelters for six months, but the duration of stay can be extended according to “developments in the women’s conditions.”

    Women are subjected to violence by their husbands most, according to the ministry’s data. However, men ranging from fathers-in-law to sons-in-law, as well as neighbors, also perpetrate violence against women.

    Some 1,151 women were exposed to violence by their husbands, 110 by their fathers, 76 by their brothers and 22 by their sons.

    There are also women who were exposed to violence by their female relatives. Fifteen women were subjected to violence by their mothers-in-law, three of them by their daughters and one of them by her aunt. Another 17 were victims of domestic violence at the hands of their mothers, along with three by their stepmothers, according to the ministry’s information.

    http://www.hurriyetdailynews.com/over-5000-turkish-women-applied-for-help-due-to-violence-in-2012-ministry.aspx?pageID=238&nID=59541&NewsCatID=341

    BeantwoordenVerwijderen
  4. The 56-year old is one of the leading linguists of Turkey, and he helped turned the village of Şirince into a booming holiday spot after he bought several ruined Greek houses and turned them into hotels. Thousands of people from around the world flocked to Şirince in December 2012, believing the village - where many Christians say the Virgin Mary ascended to heaven - would be spared from the predicted Mayan doomsday.

    Nişanyan’s conviction over his September 2012 blog post defending the anti-Islam film that ridiculed the Prophet Muhammad had sparked outrage among right groups.

    "Mocking an Arab leader who centuries ago claimed to have contacted God and made political, financial and sexual benefits out of this is not a crime of hatred. It is an almost kindergarten-level test of what is called freedom of expression," Nişanyan had written. "

    His words touched a nerve in the country and he received hundreds of death threats after the court decision.

    On May 22, the day of the sentencing, Nişanyan retweeted his blog post on Twitter, writing: “Let’s share the article that was sentenced to 13-and-a-half months at the Istanbul 10th Criminal Court for insulting religious blah-blah.”

    Nişayan's blasphemy sentence cannot be converted to a financial penalty because of a previous conviction.

    http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-armenian-writer-to-be-jailed-after-losing-appeal-in-illegal-construction-trial.aspx?pageID=238&nID=59563&NewsCatID=339

    BeantwoordenVerwijderen
  5. I have learned my lesson.

    What kind of a person am I to announce so casually that I find André Rieu very sexy? I am a married middle aged Turkish woman and I should just keep quiet about sex. If I want a place in society I should be asexual.

    If I want to be respected, I should refrain from being “distasteful and superficial,” I should be in conformity with Turkish morals. I should not be a freebie seeker. How can I insult André Rieu by suggesting he may be sleeping with the beautiful girls in his orchestra? He is a dull, plain man with no sex appeal.

    http://www.hurriyetdailynews.com/andr-rieu-was-in-istanbul-ii.aspx?pageID=238&nID=59516&NewsCatID=469

    BeantwoordenVerwijderen
  6. De nachtavonturen van Haroen ar-Rashid
    Vertaald door Hafid Bouazza Houtgravures van Barry Moser De nachtavonturen van Haroen ar-Rashid Al eeuwenlang laten volwassenen en kinderen zich betoveren door de verhalen van Sheherazade uit de Vertellingen van 1001 nacht. Wie is er niet opgegroeid met bijvoorbeeld Ali Baba en de veertig rovers, Sinbad de zeeman en Aladin en de wonderlamp? De verhalen, waarvan sommige ouder zouden zijn dan de christelijke jaartelling, hebben nog niets aan kracht ingeboet. In de loop der tijd hebben diverse uitgaven het licht gezien. De bekendste uitgave is wellicht die van de Britse consul en ontdekkingsreiziger sir Richard Francis Burton. Zijn vertaling uit 1885, en de vele supplementen die er in de jaren erna volgden, worden in het Engelse taalgebied beschouwd als de compleetste en toegankelijkste verzameling ooit. Vier verhalen uit Supplement III zijn nu voor het eerst in het Nederlands vertaald. De vertaling is in handen van Hafid Bouazza, die geroemd wordt om zijn virtuoze proza. Als geen ander is hij in staat de Arabische nachtavonturen van Haroen ar-Rashid tot leven te wekken. Speciaal voor deze uitgave maakte de gerenommeerde Amerikaanse kunstenaar Barry Moser sprookjesachtige houtgravures. De nachtavonturen van Haroen ar-Rashid is door de unieke samenwerking tussen Hafid Bouazza en Barry Moser met recht een bijzondere uitgave te noemen die jong én oud zal bekoren. Hafid Bouazza, geboren in Oujda (Marokko), kwam op zijn zevende jaar naar Nederland. Hij studeerde Arabische taal- en letterkunde en werkte als docent en vertaler Arabisch. In 1996 verscheen zijn eerste boek, De voeten van Abdullah. Voor zijn omvangrijke en diverse oeuvre - romans, gedichten, vertalingen, toneelstukken en essays - ontving hij in 2003 de Amsterdamprijs voor de Kunsten.

    http://www.bol.com/nl/p/de-nachtavonturen-van-haroen-ar-rashid/1001004006831312/?Referrer=ENTnlmcmproduct20130626253338

    BeantwoordenVerwijderen
  7. http://www.worldometers.info/world-population/egypt-population/

    Die verschrikkelijke bevolkingsaanwas waar Hafid in de zevende alinea over denkt te moeten reppen beperkt zich nogal.

    Ja, 1.7% is hoger dan 0.4% bevolkingsgroei, maar daar staat tegenover dat in Egypte de levensverwachting 73.3 jaar is, terwijl die in 1950 nog rond de 43 lag. Bij ons is de levensverwachting al jaren stabiel rond de 79 a 80, terwijl hij in 1950 ook al boven de 70 was. Het stijgen van de levensverwachting in Egypte kan dus een effect hebben op de bevolkingsgrootte.

    Ook de kindersterfte, die nu 6 maal hoger is dan in Nederland, heeft z'n effect. De kindersterfte rond 1950 was in Egypte nog vele malen hoger dan tegenwoordig, en is de laatste jaren sterk afgenomen.

    De racistische ondertoon van Hafid's stukje verdoezeld dus de werkelijke oorzaken van het stijgen van het bevolkingspeil: De toegenomen levensverwachting en de afgenomen kindersterfte. Er is, ook naar aanleiding van uitspraken van Olmert, onderzocht of er zoiets bestaat als het "demografische gevaar", en het blijkt baarlijke nonsens te zijn.

    Ook statistieken in Nederland geven aan dat binnen 3 generaties willekeurige groepen buitenlanders zich totaal aan de Nederlandse voortplantingsnormen conformeren.

    Dit is een van de weinige voorbeelden van de vele problemen die ik met dit stukje heb. Het is redelijk tendentieus en bij tijd en wijle zeer ongefundeerd.

    BeantwoordenVerwijderen